กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ คืออะไร ทำไมเงินเดือนเราถึงถูกหักไปทุกเดือน

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund หรือย่อว่า PVD) คือเงินออมที่บริษัทหักจากเงินเดือนเราไปกองไว้ให้ แล้วนายจ้างควักเงินสมทบเพิ่มให้อีกก้อนหนึ่งฟรี ๆ เพื่อเป็นเงินก้อนตอนลาออกหรือเกษียณ พูดง่าย ๆ คือใครเข้าโครงการนี้ เท่ากับได้เงินเพิ่มจากนายจ้างทุกเดือนโดยไม่ต้องทำอะไรเลย

ถ้าเพิ่งเริ่มงานแล้วเห็น HR ยื่นเอกสารให้เซ็นเรื่องนี้ หรือเปิดสลิปเงินเดือนมาแล้วงงว่าทำไมโดนหักเพิ่มอีกช่อง บทความนี้ไล่ให้ทีละเรื่องว่ามันคืออะไร คุ้มแค่ไหน แล้วถ้าเปลี่ยนงานเงินก้อนนี้จะหายไปไหน

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ คืออะไรกันแน่

เข้าใจง่าย ๆ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นเงินออมภาคสมัครใจที่บริษัทจัดตั้งขึ้นร่วมกับบริษัทจัดการกองทุน (บลจ. หรือบริษัทที่เอาเงินเราไปลงทุนต่อ) โดยเงินในกองทุนมาจาก 2 ทาง:

• เงินสะสม คือส่วนที่หักจากเงินเดือนเราเอง
• เงินสมทบ คือส่วนที่นายจ้างจ่ายเพิ่มให้ต่างหาก ไม่ได้หักจากเงินเดือนเรา

เงินทั้งสองก้อนจะถูกเอาไปลงทุนในกองทุนรวมตามแผนที่เราเลือก (เช่น แผนเสี่ยงต่ำเน้นตราสารหนี้ หรือแผนผสมที่มีหุ้นบางส่วน) แล้วโตขึ้นเรื่อย ๆ ตามผลตอบแทนของกองทุนนั้น ไม่ใช่แค่ฝากเฉย ๆ เหมือนบัญชีออมทรัพย์

เงินสมทบจากนายจ้าง ได้เท่าไหร่ คุ้มแค่ไหน

อัตราเงินสะสมและเงินสมทบแต่ละบริษัทไม่เท่ากัน ปกติจะอยู่ในช่วง 2-15% ของเงินเดือน และบางบริษัทให้เงินสมทบเพิ่มตามอายุงาน เช่น ทำงานปีแรกได้ 3% พอครบ 5 ปีขยับเป็น 5% เป็นต้น รายละเอียดจริงต้องเช็คกับ HR หรือข้อบังคับกองทุนของบริษัทตัวเอง เพราะเปลี่ยนแปลงได้ตามนโยบายแต่ละที่

จุดที่อยากให้สังเกตคือ เงินสมทบจากนายจ้างเป็น “เงินฟรี” ที่เราจะไม่ได้เลยถ้าไม่สมัครเข้ากองทุน ต่อให้เอาเงินเดือนส่วนเดียวกันไปฝากธนาคารเองก็ไม่มีใครมาเติมให้แบบนี้ ถ้าบริษัทมีกองทุนนี้ให้ ส่วนตัวมองว่าสมัครไว้คุ้มกว่าปล่อยทิ้งเกือบทุกกรณี และเงินสะสมส่วนของเรายังใช้ลดหย่อนภาษีได้อีกด้วย

ข้อเสียที่ต้องรู้ไว้ก่อนคือเงินก้อนนี้ถอนออกมาใช้ก่อนกำหนดไม่ได้ตามใจชอบเหมือนเงินฝากออมทรัพย์ จะได้คืนเต็มก้อนก็ต่อเมื่อลาออก เกษียณ หรือกองทุนสิ้นสุดตามเงื่อนไข ใครที่ต้องการสภาพคล่องสูง อาจรู้สึกว่าเงินถูกล็อกไว้นานเกินไป ถ้ายังไม่มีเงินสำรองฉุกเฉินเลย ควรสร้างก้อนนั้นควบคู่กันไปด้วย

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพเหมาะกับใคร ควรเลือกแผนไหน

ถ้าเป็นมนุษย์เงินเดือนที่มีรายได้ประจำและอยากมีเงินก้อนไว้ใช้ยามฉุกเฉินหรือเกษียณโดยไม่ต้องคอยจัดการเอง กองทุนสำรองเลี้ยงชีพเหมาะมาก เพราะหักอัตโนมัติทุกเดือน ไม่ต้องมานั่งบังคับใจตัวเองให้ออม

เรื่องเลือกแผนการลงทุน หลายบริษัทให้เลือกได้เอง เช่น แผนเสี่ยงต่ำ แผนตามอายุ (Target Date) หรือแผนผสมหุ้น-ตราสารหนี้ หลักคร่าว ๆ คือถ้าอายุยังน้อยและอีกนานกว่าจะใช้เงินก้อนนี้ อาจรับความเสี่ยงได้มากกว่าคนใกล้เกษียณ แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความเสี่ยงที่แต่ละคนรับได้ ไม่มีสูตรตายตัว

คำเตือน: เนื้อหาส่วนนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน กองทุนสำรองเลี้ยงชีพแต่ละแผนมีระดับความเสี่ยงและผลตอบแทนต่างกัน ก่อนตัดสินใจเลือกแผนควรอ่านหนังสือชี้ชวนและข้อมูลนโยบายการลงทุนจากบริษัทจัดการกองทุนของตัวเอง หรือปรึกษาผู้ที่ได้รับใบอนุญาตให้คำแนะนำการลงทุน

ลาออกจากงาน เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพไปไหน

ข่าวดีคือเงินก้อนนี้เป็นของเราเสมอ ไม่ได้หายไปไหนตอนลาออก แต่สิทธิ์ที่ได้จะขึ้นอยู่กับ “อายุสมาชิก” ในกองทุน เงินสะสมของเราเองได้เต็มจำนวนแน่นอน ส่วนเงินสมทบจากนายจ้างมักมีเงื่อนไขว่าต้องเป็นสมาชิกครบตามระยะเวลาที่กำหนดถึงจะได้เต็ม 100% ถ้าออกก่อนกำหนดอาจได้เป็นสัดส่วนลดหลั่นกันไป ระยะเวลาที่แน่นอนต้องเช็คจากข้อบังคับกองทุนของแต่ละบริษัท เพราะกำหนดไว้ไม่เหมือนกัน

เวลาย้ายงาน เรามีทางเลือกหลัก ๆ คือ โอนเงินไปกองทุนของบริษัทใหม่ (ถ้ามี) โอนไปกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพที่รับโอนได้ หรือขอรับเงินคืนออกมาเลย ซึ่งแบบหลังอาจมีเรื่องภาษีเข้ามาเกี่ยวข้องตามเงื่อนไขที่ประกาศในขณะนั้น แนะนำให้เช็คกับ HR หรือกรมสรรพากรก่อนตัดสินใจ จะได้ไม่เสียสิทธิ์แบบไม่รู้ตัว

เช็คยอดเงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพของตัวเองได้ยังไง

ปกติบริษัทจัดการกองทุน (บลจ.) ที่ดูแลกองทุนของบริษัทเราจะมีเว็บไซต์หรือแอปให้ล็อกอินเช็คยอดเงินสะสม เงินสมทบ และผลตอบแทนได้แบบเรียลไทม์ ถ้ายังไม่เคยสมัครใช้งาน ลองถาม HR ว่าบริษัทใช้ บลจ. เจ้าไหน แล้วไปสมัครสมาชิกออนไลน์ได้เลย

อีกวิธีคือดูจาก “ใบแจ้งยอดสมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ” ที่ บลจ. มักส่งให้ปีละ 1-2 ครั้งทางอีเมลหรือไปรษณีย์ เก็บไว้ดูเทียบกันทุกปีจะเห็นเลยว่าเงินก้อนนี้โตขึ้นแค่ไหน

อยากเห็นภาพรวมว่าเงินก้อนนี้วางอยู่ตรงไหนของแผนการเงินทั้งระบบ อ่านต่อได้ที่คู่มือวางแผนการเงินฉบับเต็ม

เปิดสลิปเงินเดือนเดือนล่าสุดขึ้นมาดูตอนนี้เลย ว่ามีช่อง “กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ” หรือ “PVD” ไหม ถ้ามีแต่ยังไม่เคยเช็คยอด ให้ถาม HR ว่าบริษัทใช้ บลจ. เจ้าไหนแล้วสมัครเช็คยอดออนไลน์วันนี้เลย ถ้ายังไม่ได้เข้าร่วมกองทุนทั้งที่บริษัทมีให้ ลองถาม HR ว่าสมัครได้รอบไหน ทุกเดือนที่รอ คือเงินสมทบฟรีจากนายจ้างที่หายไปเรื่อย ๆ